Tình trạng nổi ban trên da rất dễ gặp, đặc biệt ở trẻ em. Tuy nhiên, không phải mọi loại phát ban đều vô hại. Trong đó, tử ban do viêm não mô cầu là dấu hiệu nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện sớm. Vậy làm sao để phân biệt với phát ban thông thường? Hãy cùng Y Khoa Diamond tìm hiểu qua bài viết dưới đây

1. Viêm não mô cầu là gì? Ai dễ bị viêm não mô cầu?

Viêm não mô cầu là bệnh nhiễm trùng cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có thể khởi phát nhanh và diễn tiến rất nguy hiểm. Tác nhân này không chỉ gây viêm màng não mủ mà còn có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết tối cấp – một tình trạng có thể đe dọa tính mạng chỉ trong vài giờ nếu không được xử trí kịp thời.

Một số đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh bao gồm:

• Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi

• Thanh thiếu niên hoặc người sống trong môi trường tập thể như ký túc xá, doanh trại

• Người có hệ miễn dịch suy giảm

• Người chưa được tiêm vắc xin phòng bệnh

2. Dấu hiệu viêm não mô cầu

Viêm não mô cầu là bệnh có thời gian ủ bệnh từ 1 – 10 ngày (thường khoảng 5 – 7 ngày). Khả năng lây lan phụ thuộc vào việc vi khuẩn còn tồn tại trong vùng mũi họng của người nhiễm. Đáng chú ý, sau khi điều trị kháng sinh khoảng 24 giờ, vi khuẩn sẽ giảm nhanh và gần như không còn khả năng lây. Ngoài môi trường, tác nhân này cũng không sống lâu trong dịch tiết.

2.1 Hai thể bệnh viêm não mô cầu thường gặp

2.1.1. Thể nhiễm trùng huyết (nguy hiểm, diễn tiến nhanh)

Đây là thể bệnh phổ biến và có thể diễn tiến rất nặng, thậm chí tối cấp. Người bệnh thường khởi phát đột ngột, đôi khi có triệu chứng giống cảm cúm trước đó như:

• Mệt mỏi, đau họng, ho, đau đầu

• Sau đó sốt cao 39 – 40°C, rét run, ớn lạnh

• Nôn ói, đau cơ, đau khớp

• Thở nhanh, có thể tụt huyết áp

Dấu hiệu đặc trưng:

Xuất hiện các nốt xuất huyết dưới da (tử ban) trong vòng 24–48 giờ sau sốt:

• Màu đỏ sẫm hoặc tím

• Hình dạng không đều, không nổi gồ trên da

• Kích thước đa dạng, có thể lan nhanh khắp cơ thể

• Thường tập trung ở vùng nách, hông, quanh khớp

• Có thể kèm xuất huyết ở mắt

Thể viêm màng não

Thể này có thể xuất hiện sau viêm mũi họng hoặc khởi phát trực tiếp với triệu chứng thần kinh:

• Sốt cao đột ngột (39 – 40°C)

• Đau đầu dữ dội, mệt mỏi

• Nôn vọt

• Nhanh chóng xuất hiện rối loạn ý thức: lú lẫn, kích thích

• Có thể co giật, hôn mê

2.2 Phân biệt tử ban não mô cầu và phát ban thông thường

Dựa vào một số tiêu chí, bạn có thể phân biệt tử ban não mô cầu và phát ban thông thường:

3. Tiêm vắc xin não mô cầu bao nhiêu tiền?

Hiện nay tại Việt Nam, có nhiều loại vắc xin giúp phòng ngừa viêm não mô cầu, trong đó phổ biến nhất là 3 loại sau:

• Vắc xin Menactra (ACYW-135): Giúp bảo vệ cơ thể trước 4 nhóm huyết thanh nguy hiểm gồm A, C, Y và W-135

• Vắc xin Mengoc BC: Có hiệu quả với nhóm B và C – hai chủng vi khuẩn thường gặp tại Việt Nam

• Vắc xin Bexsero (nhóm B): Dành cho người từ 2 tháng tuổi trở lên, hỗ trợ phòng bệnh do não mô cầu nhóm B

Chi phí tiêm vắc xin hiện dao động khoảng 250.000 – 2.000.000 VNĐ/mũi, tùy theo loại vắc xin, nguồn cung và cơ sở tiêm chủng. Thông thường, phác đồ tiêm sẽ gồm 2 mũi, cách nhau khoảng 6 – 8 tuần để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.

4. Phòng ngừa bệnh viêm não mô cầu

Để giảm nguy cơ mắc bệnh viêm não mô cầu, bạn nên chủ động thực hiện các biện pháp sau:

• Giữ vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi tiếp xúc nơi công cộng

• Che chắn khi ho, hắt hơi: Dùng khăn giấy hoặc khuỷu tay để hạn chế phát tán giọt bắn

• Không dùng chung đồ cá nhân: Ly uống nước, khẩu trang, khăn mặt, bàn chải…

• Giữ không gian thông thoáng: Nhà ở, văn phòng, lớp học cần được vệ sinh và lưu thông không khí tốt

• Hạn chế tiếp xúc nguồn lây: Tránh gần gũi với người có triệu chứng sốt, ho, đau họng

• Chủ động khai báo y tế: Nếu tiếp xúc gần với người bệnh, cần liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn dự phòng

• Tiêm vắc xin đầy đủ: Biện pháp quan trọng nhất giúp phòng bệnh hiệu quả, đặc biệt cho trẻ nhỏ và người có nguy cơ cao

Việc phân biệt giữa dấu hiệu viêm não mô cầu và phát ban thông thường đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát hiện sớm bệnh nguy hiểm. Đừng chủ quan khi thấy các dấu hiệu bất thường trên da, đặc biệt là khi ban không biến mất khi ấn. Chủ động tiêm vắc xin và theo dõi sức khỏe là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và gia đình trước bệnh viêm não mô cầu.