Trong những tình huống khẩn cấp như ngừng tim, ngừng thở, mỗi phút trôi qua đều có thể quyết định sự sống còn của nạn nhân. Khi tim ngừng đập, máu không còn được bơm lên não và các cơ quan quan trọng, khiến nguy cơ tử vong tăng nhanh nếu không được cấp cứu kịp thời.

Chính vì vậy, việc trang bị kỹ năng hồi sinh tim phổi (CPR) không chỉ dành cho nhân viên y tế mà còn là kiến thức cần thiết mà bất kỳ ai cũng nên biết. Bài viết dưới đây , Y khoa Diamond sẽ hướng dẫn với vài bước cơ bản, giúp bạn có thể duy trì sự sống cho nạn nhân trước khi đội ngũ y tế chuyên nghiệp đến hỗ trợ.

1. CPR là gì? Khi nào cần CPR?

Hồi sức tim phổi (CPR – Cardiopulmonary Resuscitation) là một kỹ thuật cấp cứu quan trọng giúp duy trì tuần hoàn máu và cung cấp oxy cho não khi nạn nhân rơi vào tình trạng ngừng tim hoặc ngừng thở. Đây không chỉ là kỹ năng dành riêng cho nhân viên y tế mà còn là kiến thức cơ bản mà bất kỳ ai cũng nên trang bị để kịp thời xử lý trong những tình huống khẩn cấp.

Trong các trường hợp tim ngừng đập, máu sẽ không còn được bơm lên não và các cơ quan quan trọng. Não người chỉ có thể chịu đựng tình trạng thiếu oxy hoàn toàn trong khoảng 4–5 phút. Nếu không được cấp cứu kịp thời trong “thời gian vàng” này, nguy cơ tổn thương não nghiêm trọng, chết não hoặc tử vong sẽ tăng lên rất cao.

1.1. CPR cho người lớn 

Ép ngực (Chest Compression): C

• Đặt nạn nhân nằm ngửa trên bề mặt cứng.

• Người thực hiện quỳ cạnh bên nạn nhân, đặt gốc lòng bàn tay lên vị trí trung tâm xương ức (giữa hai núm vú).

• Đặt tay còn lại chồng lên tay thứ nhất, đan ngón tay và giữ cánh tay thẳng.

• Dùng trọng lực cơ thể ấn thẳng xuống ngực nạn nhân, độ sâu ít nhất 5 cm, với tần số 100–120 lần/phút. (2 nhịp/ giây)

• Sau mỗi lần ép, đảm bảo ngực nạn nhân trở về vị trí ban đầu.

Lưu ý: Trong quá trình ép ngực, có thể nghe thấy tiếng nứt xương – đây là hiện tượng có thể xảy ra và không nên làm gián đoạn quy trình CPR.

Làm thông đường thở (Airway Management): A

• Ngửa đầu nạn nhân nhẹ ra sau và nâng cằm lên để mở đường thở.

• Quan sát chuyển động ngực, nghe và cảm nhận hơi thở trong vòng 10 giây.

• Nếu nạn nhân không thở hoặc thở bất thường, cần kết hợp hô hấp nhân tạo nếu được huấn luyện.

Hô hấp nhân tạo (Rescue Breaths): B

• Bịt mũi nạn nhân, áp miệng vào miệng nạn nhân, đảm bảo kín khí.

• Thổi hơi trong khoảng 1 giây, quan sát ngực nạn nhân nâng lên.

• Lặp lại 2 lần thổi hơi sau mỗi chu kỳ 30 lần ép ngực.

Tiếp tục chu kỳ 30:2 (ép ngực:hô hấp) cho đến khi: Nạn nhân có dấu hiệu hồi phục (ho, cử động, thở). Có nhân viên y tế đến tiếp nhận. Người thực hiện kiệt sức

1.2. CPR cho trẻ em 

Nguyên tắc CPR ở trẻ em tương tự người lớn, nhưng cần lưu ý:

• Lực ép nhẹ nhàng hơn, tùy theo kích thước và tuổi của trẻ.

• Trẻ nhỏ (1–8 tuổi): dùng một tay ép ngực.

• Trẻ sơ sinh (<1 tuổi): dùng 2 ngón tay ép vùng giữa xương ức.

Lưu ý: - Vẫn áp dụng quy tắc 30:2 và đảm bảo ngửa đầu – nâng cằm đúng kỹ thuật.

- Cấp cứu có thể kéo dài 45 phút.

2. Xử trí bệnh nhân nghẹt thở 

Xử trí thích hợp bệnh nhân nghẹt thở phụ thuộc vào hai yếu tố chính:

• Bệnh nhân là người lớn, trẻ em hay trẻ sơ sinh

• Bệnh nhân có đáp ứng (có ý thức) hay không đáp ứng (vô thức)

2.1 Người lớn hoặc trẻ em có phản ứng 

• Yêu cầu bệnh nhân đứng hoặc ngồi thẳng.

• Đặt mình phía sau bệnh nhân theo cách mà bạn có thể quấn tay quanh eo bệnh nhân.

• Tạo thành một nắm đấm bằng bàn tay thuận của bạn. Đặt nắm đấm với ngón tay cái vào trong, tỳ vào bụng của bệnh nhân. Nắm đấm của bạn nên nằm ở đường giữa, dưới xương ức và hơi cao hơn rốn của bệnh nhân.

• Sử dụng bàn tay không thuận của bạn để nắm lấy nắm đấm của bàn tay thuận của bạn, thúc mạnh nó vào trong và lên trên, nhờ đó cung cấp một lực ép. Lực ép phải được hướng lên trên, và phải nhanh chóng nhưng mạnh mẽ.