Virus Hanta là một trong những tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có liên quan đến loài gặm nhấm, đặc biệt là chuột. Dù không phổ biến như cúm hay Covid-19, nhưng bệnh do virus Hanta gây ra có thể tiến triển nặng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến phổi, thận và đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện kịp thời. Vậy virus Hanta lây như thế nào? Có lây từ người sang người không? Hãy cùng Y Khoa Diamond tìm hiểu trong bài viết dưới đây. 

1. Virus Hanta là gì? 

Virus Hanta là nhóm virus nguy hiểm có khả năng lây từ động vật sang người, chủ yếu tồn tại ở các loài gặm nhấm như chuột. Virus có thể âm thầm phát tán qua môi trường sống bị nhiễm nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột mang mầm bệnh, khiến con người nhiễm bệnh khi vô tình tiếp xúc hoặc hít phải bụi chứa virus.

Thuộc họ Hantaviridae, mỗi chủng Hantavirus thường liên quan đến một loài vật chủ riêng và có thể tồn tại lâu dài trong cơ thể động vật mà không gây triệu chứng rõ rệt.

Virus Hanta có thể gây ra hai hội chứng nghiêm trọng:

• Hội chứng phổi do Hantavirus (HPS): gây tổn thương phổi, suy hô hấp cấp và có nguy cơ tử vong cao

• Sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS): ảnh hưởng đến thận, rối loạn đông máu và xuất huyết nguy hiểm

Theo thống kê của WHO, Hantavirus vẫn là bệnh truyền nhiễm đáng lo ngại tại nhiều quốc gia trên thế giới. Chỉ tính đến tuần dịch tễ thứ 47 năm 2025, khu vực châu Mỹ đã ghi nhận hàng trăm ca mắc với tỷ lệ tử vong cao. Trong khi đó, châu Âu và các nước Đông Á như Trung Quốc, Hàn Quốc vẫn liên tục ghi nhận nhiều trường hợp nhiễm bệnh mỗi năm. Điều này cho thấy Hantavirus vẫn đang là mối đe dọa sức khỏe cộng đồng cần được cảnh giác.

2. Nguồn lây Virus Hanta và mức độ nguy hiểm 

Virus Hanta chủ yếu truyền từ chuột sang người thông qua môi trường bị nhiễm phân, nước tiểu hoặc nước bọt của loài gặm nhấm mang mầm bệnh. Trong sinh hoạt hằng ngày, nhiều trường hợp nhiễm bệnh xảy ra do vô tình tiếp xúc với khu vực có dấu vết chuột mà không có biện pháp bảo hộ phù hợp.

Các con đường lây nhiễm phổ biến gồm:

• Hít phải bụi chứa virus: Khi phân hoặc nước tiểu chuột khô lại và bị khuấy động trong lúc dọn dẹp, virus có thể phát tán vào không khí dưới dạng bụi mịn. Người hít phải các hạt bụi này có nguy cơ nhiễm bệnh.

• Tiếp xúc trực tiếp với chuột hoặc chất thải của chuột: Việc chạm tay vào chuột sống, chuột chết, ổ chuột hay phân – nước tiểu chuột rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng có thể làm virus xâm nhập vào cơ thể. 

• Ăn uống phải thực phẩm nhiễm bẩn: Thức ăn, nước uống hoặc dụng cụ nhà bếp có thể bị nhiễm virus nếu bị chuột cắn phá hoặc tiếp xúc với chất thải của chuột. 

• Bị chuột cắn hoặc cào: Dù ít gặp hơn, virus Hanta vẫn có thể lây khi bị chuột mang mầm bệnh cắn hoặc cào trực tiếp. 

Để phòng bệnh hiệu quả, tuyệt đối không quét khô hoặc dùng máy hút bụi tại nơi có nhiều phân chuột, vì điều này dễ làm virus phát tán trong không khí.

3. Dấu hiệu nhiễm bệnh virus Hanta 

Sau khi nhiễm virus Hanta, triệu chứng thường xuất hiện sau khoảng 1 – 8 tuần tùy cơ địa và mức độ phơi nhiễm. Ở giai đoạn đầu, bệnh dễ bị nhầm với cảm cúm thông thường do các biểu hiện còn khá mơ hồ như:

• Sốt

• Đau đầu

• Mệt mỏi, đau nhức cơ thể

• Buồn nôn, đau bụng hoặc nôn ói

Tuy nhiên, bệnh có thể diễn tiến nhanh và trở nên nguy hiểm chỉ sau vài ngày, đặc biệt ở hai thể bệnh chính:

• Hội chứng phổi do Hantavirus (HCPS): Người bệnh có thể xuất hiện ho, khó thở, tức ngực, tích tụ dịch trong phổi và nhanh chóng rơi vào suy hô hấp hoặc sốc nếu không điều trị kịp thời.

• Sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS): Bệnh có thể gây tụt huyết áp, rối loạn đông máu, xuất huyết và tổn thương thận nghiêm trọng ở giai đoạn nặng.

Nếu có dấu hiệu sốt kéo dài, khó thở hoặc từng tiếp xúc với môi trường có nhiều chuột, người bệnh nên đến cơ sở y tế sớm để được kiểm tra và điều trị kịp thời.

4. Virus Hanta có lây từ người sang người không?

Phần lớn các trường hợp nhiễm virus Hanta không lây trực tiếp từ người sang người như cúm hay COVID-19. Nguồn lây chủ yếu vẫn đến từ chuột mang mầm bệnh và môi trường nhiễm phân, nước tiểu hoặc nước bọt của chúng.

Vì vậy, người dân không cần quá lo lắng khi tiếp xúc thông thường với người bệnh. Điều quan trọng nhất trong phòng ngừa vẫn là:

• Kiểm soát chuột trong môi trường sống

• Hạn chế tiếp xúc với chất thải của chuột

• Dọn dẹp đúng cách tại khu vực có dấu hiệu chuột xuất hiện

Tuy nhiên, một số nghiên cứu từng ghi nhận chủng Andes Hantavirus tại Nam Mỹ có khả năng lây giữa người với người trong điều kiện tiếp xúc gần và kéo dài. Dù vậy, đây là trường hợp hiếm gặp và không phải đường lây phổ biến của đa số chủng Hantavirus hiện nay.

Do đó, việc chủ động giữ vệ sinh môi trường, phòng chống chuột và tránh hít phải bụi nhiễm mầm bệnh vẫn là biện pháp quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe.

5. Phòng ngừa do virus Hanta gây nên

Virus Hanta chủ yếu lây qua môi trường có nhiễm chất thải của chuột, vì vậy việc giữ gìn vệ sinh không gian sống và hạn chế tiếp xúc với loài gặm nhấm là yếu tố rất quan trọng để phòng bệnh. Dưới đây là những biện pháp giúp giảm nguy cơ nhiễm virus Hanta: 

5.1 Hạn chế chuột xâm nhập vào nhà

Chủ động bịt kín các khe hở, đường ống, cửa thông gió hoặc vị trí chuột có thể chui vào. Đồng thời, nên dọn dẹp những khu vực chứa nhiều giấy vụn, thùng carton hoặc đồ đạc ít sử dụng để tránh tạo nơi trú ngụ cho chuột.
Khu vực xung quanh nhà cũng cần được giữ sạch sẽ, cắt tỉa bụi rậm và không để thức ăn thừa ngoài trời.

5.2 Bảo quản thực phẩm đúng cách

Thức ăn nên được cất trong hộp hoặc tủ kín để hạn chế chuột tiếp cận. Nước uống, chén đĩa và dụng cụ ăn uống cần che đậy cẩn thận, đặc biệt ở khu vực bếp.
Nên sử dụng thùng rác có nắp và đổ rác thường xuyên để giảm nguy cơ thu hút chuột.

5.3 Tránh tiếp xúc trực tiếp với chuột và chất thải của chuột

Không dùng tay trần để xử lý chuột chết, ổ chuột, phân chuột hoặc bẫy chuột. Khi dọn dẹp khu vực nghi nhiễm, cần mang găng tay, khẩu trang và sử dụng dụng cụ hỗ trợ phù hợp.
Sau khi vệ sinh, hãy rửa tay kỹ bằng xà phòng để hạn chế nguy cơ nhiễm bệnh.

Virus Hanta là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có liên quan mật thiết đến loài gặm nhấm. Dù đa số trường hợp không lây từ người sang người, bệnh vẫn có nguy cơ gây biến chứng nặng và tỷ lệ tử vong cao nếu phát hiện muộn. Chủ động giữ vệ sinh môi trường sống, kiểm soát chuột và nhận biết sớm triệu chứng là cách quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.